| |
|
 |
ABD'de "Seküler İslam Hareketi" İlk Konferansta Tartışma Başlattı. İslam'da Reform Çabası Mı, Deformasyon Hamlesi Mi?
Kuran'a "laikleştirilmiş" tefsir tartışması!
Türkiye'de laik-İslamcı tartışması keskinleşirken, Ortadoğu kökenli bazı akademisyenlerin buluştuğu "Seküler İslam Zirvesi"nde "Kuran'ın laik bir tefsirinin yapılması, hatta bunun için AB'nin bir Kuran Araştırma Enstitüsü kurması" fikri ortaya atıldı. Yeni Aktüel'in ulaştığı katılımcılar "Kuran'ı değiştirme amaçları olmadığını, şiddeti önleyecek barışçıl ayetlerin mevcut tefsirlerde arka planda kalmasının yeni bir tefsir ihtiyacı doğurduğu"nu savundu. Türkiye'deyse, Prof. Niyazi Öktem, Fethullah Gülen cemaatinin İslam'ı seküler yaşadığını söylerken; Abdurrahman Dilipak'tan zirveye sert eleştiri geldi: "ABD, Allah'sız bir İslam peşinde!"
Mart ayı başında, ABD'nin Florida eyaletinde St. Petersburg şehrinde Mısır, Suudi Arabistan, İran, Irak, Ürdün, Pakistan, Bangladeş ve Tunus'tan gelen ya da Müslüman olup da ABD ve Avrupa'da yaşayan kimi yazar ve akademisyenlerin katıldığı bir toplantı gerçekleştirildi. Toplantının ismi, tartışmaların odağındaki iki kavramı yan yana getirmesi sebebiyle dikkat çekiciydi: "Secular Islam Summit (Seküler İslam Zirvesi)". Kendini "Sekülarist Müslümanlar" olarak tanımlayan Tawfik Hamid, Banafsheh Zand-Bonazzi, Shaker Al-Nabulsi, Shahriar Kabir, Hasan Mahmud, Wafa Sultan, Amir Taheri gibi katılımcılar "cihad", "Şii-Sünni çatışması", "İslam dünyasında ifade özgürlüğü", "modern İslam" gibi başlıkları konuştu. Ama özellikle bir başlık, dikkat çekmesi açısından diğerlerinden hemen ayrılıyordu: "Kuran'ın, modern bir üslupla tefsiri çalışması" Yani katılımcıların tartışma yaratacak ifadesiyle "Kuran'ın seküler bir tefsiri"
Seküler, Türk Dil Kurumu'na göre "laik duruma getirme" demek. "Müslüman dünyası ve sekülerleşme" tartışması elbette yeni değil, ama "Kuran'a seküler bir tefsir yazılması" belki de bugüne kadarki en alışılmadık öneri. Peki, kim bu "Sekülarist Müslümanlar"? "Seküler İslam"dan, "Kuran'ın seküler bir tefsiri"nden kasıtları ne?
Diğer adı, "İslam'ın Aydınlanması Koalisyonu"
"Seküler İslam Zirvesi"nden doğan hareketin adı "İslam'ın Aydınlanması Koalisyonu (The Coalition for the Enlightenment of Islam)". İnternet sitelerindeki sloganları da dikkat çekici: "İslam'ın gelecekteki aydınlanması şimdi başlıyor." ABD merkezli koalisyon, çoğunlukla Ortadoğu kökenli ama Avrupa ve ABD'de yaşayan yazar, akademisyen ve gazetecilerden oluşuyor. Zirveye katılanlara ulaşmaksa açıkçası pek kolay olmadı. İlk denemeden yaklaşık iki hafta sonra telefon ve e-posta yoluyla temas sağlayabildik. Söylediklerine göre, olumlu tepkilerin yanında hayli tehdit de aldıkları için dikkatli davranıyorlar. Sorularımıza verdikleri cevapların ana ekseni ise aynı: "Kuran-ı Kerim'in değişmesini istemek gibi bir amaçları olmadığını; mevcut tefsirlerde barışçıl, kadın haklarına önem veren ayetlerin göz ardı edilerek şiddetten bahseden ayetlerin öne çıkarıldığını; ayetlerin haklar ve özgürlükler çerçevesinde barışçıl ve laik bir anlayışla yorumlanmasının Müslümanlar'ın şiddete yönelmesinin önlenmesi ve özgürleşmesi yönünde önemli bir adım olacağına inandıklarını" savunuyorlar. "Koalisyonun şimdiki sözcüsü" Banafsheh Zand-Bonazzi, "İran aktivisti" bir kadın ama New York'ta yaşıyor. Gazeteci babası 2001'den beri İran'da siyasi mahkûm. Geçmişte birçok aile ferdinin İran'daki Molla rejimi, iki yakın arkadaşınınsa Taliban tarafından öldürüldüğü iddiasında.
"Bazıları seküler olanı dinsizlik gibi göstermeye çalışıyor, ama net söylüyorum ki bahsettiğimiz dini devletten ayırmak, İslam'da reform, hepsi bu" diyor Bonazzi: "Son yıllarda İslam'da yeni bir aydınlanma, İslami pratikte reform çağrıları yapılıyor ama birbirlerinden bağımsız. Biz daha iyi bir koordinasyon ve bütünleşmeyi hedefliyoruz. Zirveden sonra tehditler geldi ama İslam ülkelerindeki Müslümanlar'dan birçok destek mesajı da geldi. Bu çabanın devamını istiyor, proje öneriyorlar. Hoşgörüsüzlük ve radikalizm olduğu sürece, devam etmekle kalmayıp önerilen projelerle de ilgilenip aktiviteleri genişleteceğiz."
|
|
|
MURAT YALNIZ muratyalniz@merkezdergi.com.tr BURCU ÜNAL
