AKTÜEL - Dunya

'68'i '68 Yapan Filmler, Kitaplar, Albümler


	Tümay Yazıcı /

'68 sadece siyasete değil, sanata da damgasını vuran bir hareketti. Müzikte Tuğrul Eryılmaz ve Taner Öngür'e, edebiyat dalı için Selim İleri ve Hilmi Yavuz'a, sinema içinse Sevin Okyay'a sorduk: "Sizce '68'i '68 yapan ilk üç eser hangisi ve neden?"

Sinema Sevin Okyay (yazar, Çevirmen, Eleştirmen)
'68'in 40. yılı, henüz o olayları birinci elden yaşayan ya da bizzat tanık olanlar da hayatta olduğu için, heyecan veren bir yıldönümü. 27. Uluslararası İstanbul Film Festivali de bu yıldönümünü kutladı. Ancak bizim esas aklımızda kalanlar, bu seçmedeki filmleri de unutmamak koşuluyla, gene Festival'de, muhtelif nisanlarda izlediğimiz üç film: Philippe Garrel'in yönettiği "Les amants r", Alain Tanner'dan "Jonas qui aura 25 ans en l'an 2000" ve "kurmaca" belgesel "Milestones". Sonuncusu, John Douglas ile yaşı ilerlediği halde bir avuç gerçek bağımsızdan biri olarak kalan Robert Kramer'ın da imzasını taşıyor. 3.5 saatlik, bir kuşağa tanıklık eden, cinüslubunda, ama epik boyutta bir film. Yönetmenler Amerika'nın farklı yerlerindeki genç insanların hayatları ile hayat tarzlarını birleştiriyor. Kişiler mütemadiyen konuşuyor, fikirlerini anlatıyorlar. Yıllarla birlikte değer kazanan film, karakterlerini yargılamıyor.
Vaktiyle yere göğe koyamadığımız Alain Tanner'in (hâlâ severiz) "Jonas qui aura 25 ans en l'an 2000"ini gördüğümüzde hiç unutmayacağımızı düşünmüştük. Öyle de oldu. Tanner filminde çeşitli nedenlerle birkaç ana olay çizgisinde 50 kadar karakteri biraraya getiriyor. Hepsine Mayıs 1968 ruhu damgasını vurmuş: Norman Mailer'ın "Tanrıların yeniden insan işlerine karıştığını sanırdın," dediği yıllar. Yönetmen senaryosunu John Berger ile birlikte yazmış. Görsel olarak da, fikirsel olarak da etkileyici bir film.
Ama bence en çarpıcı "68 ruhu" filmi, Philippe Garrel'in yönettiği "Les amants r". Yanlış hatırlamıyorsam, bunu da Festival'de izlemiştim. Garrel'in filmi, net bir şekilde ikiye bölünmüş. İlk yarısı, "Barikatlar Gecesi" üzerine odaklanmış. Askerlikten kaçan gençler, polislere molotof kokteylleri atıyor, gözyaşı gazıyla püskürtülüyorlar. Gerçekçi sahneleri rüya sekanslarıyla birleşince daha da etkili olmuş. İkinci yarısı ise, bambaşka sularda seyrederek, Yeni Dalga'ya selam yolluyor. İkisine de gönülden bağlı olduğumuza göre, mesele yok.

Müzik Tuğrul EryIlmaz (Milliyet Sanat Dergisi Genel Yayın Yönetmeni, Radikal Ekler Yayın Yönetmeni)
Beggars Banquet, The Rolling Stones (1968)
Kelimenin tam anlamıyla bir başyapıt. R & B ve rock bu kadar mı güzel aynı albümde biraraya gelir? Üstüne üstlük dönemin isyanını anlatan muhteşem "Street Fighting Man" de cabası. Tabii Afrika beat'leriyle süslü şeytani "Sympathy For the Devil" da unutulmamalı. Godard bu şarkıya boşuna İstanbul Film Festivali'nde gösterilen filminin başrolünü vermedi.
Surrealistic Pillow, Jefferson Airplane (1967)
Starship olmadan önce Jefferson AirplaneGarce Slick'in inanılmaz sesinden insanı çıldırtan bir psychedelic albüm. Eğer içinizden "White Rabbit" dinleyip trip'e çıkmayan varsa çok önemli bir şeyi atlamış sayılır. "Somebody to Love" da cabası.
John Lennon / Plastic Ono Band, John Lennon (1970)
The Beatles'ı bir şekilde bulaştırmadan '68 "ruhu"ndan söz etmek olmaz. Rock tarihinin dönüm noktalarından biri bu albüm. Hem çok zor hem de keyifle dinlenen bir albüm John Lennon'dan başkasının harcı değildir. "Working Class Hero"dan "Mother"a her şey bu albümde.

Edebiyat Selim İleri (yazar)
füruzan'ın "47'liler"i (1974), Oya Baydar'ın "Hiçbiryer'e Dönüş"ü (1998) ve Gülten Akın'ın "Ağıtlar ve Türküler"i (1976)Bu eserler, 68 kuşağının yurdumuzda çektiği acıları, o dönemin siyasi panoramasını ustaca çiziyorlar.

Hilmi Yavuz (şair, yazar ve öğretim görevlisi)
füruzan'dan "47'liler" (1974), Pınar Kür'den "Yarın, Yarın" (1976) ve Sevgi Soysal'dan "Yenişehir'de Bir Öğle Vakti" (1973). '68'lileri entelektüeller, öğrenciler ve kadınlar bağlamında irdeleyen romanlar oldukları için...

		Akustik Uzmanı Kurbağalar Borneo Adası'nda yaşayan..

		Bu Yaz Hareketli Olacak! Defile ve açılışlardan anlaşılacağı gibi bu yaz..

		Hız Tutkunlarına Ve Limit Tanımayanlara Belgesel Discovery Channel..