| |
|
 |
İranlı Araştırmacı Arif Keskin'e Göre "Ahmedinejad İçeride Gerekli Düzenlemeleri Yapmazsa" İran'ı Zor Günler Bekliyor. Abd İle Sava Şa Giden Yolun Açılması Da Cabası…
İran bu yaz karışabilir!
Türkiye - Irak - İran üçgenindeki gelişmeler ABD'nin etkisiyle günden güne alevlenirken BM Güvenlik Konseyi'nin İran'a verdiği 60 günlük "nükleer çalışmaları durdurma" süresi 22 Şubat 2007'de doldu. Bu nedenle İran dünyada gündemin ilk sırasında. On yıldır Türkiye'de yaşayan ve her iki ülkede dikkatle izlenen İranlı araştırmacı Arif Keskin ise uyardı: "İran yaza karışabilir!" Keskin'in verdiği bir başka ilginç bilgiyse şöyle: "İran, Türkiye Merkez Bankası'na konmak üzere 2,5 milyar Euro teklif etti!"
11 Şubat 2007Yer Tahran. İran'da İran İslam Devrimi'nin 28. yılı kutlanıyor. Binlerce İranlı Azadi Meydanı'nı doldurmuş Cumhurbaşkanı Ahmedinejad'ın konuşmasını dinliyor: "Nükleer programımız sürüyor. Bütün baskılara rağmen uranyum zenginleştirmeyi durdurmayacağız!" Alandakilerin büyük bölümüyse buruk, "2005'ten bu yana iki yıl geçti hâlâ aynı sözler" diye mırıldananlar varPek çok yabancı haber dergisine konu olan bu durumun nedeni aynı: İran halkı yorgun! Enflasyon fırlamış, ülke ekonomisinde hiçbir düzelme görmeyen ve umutlarını Ahmedinejad'a bağlayan fakirler düş kırıklığına uğramış. Ahmedinejad'ın ardındaki destek de azalıyor. Aynı günlerde, tam Ahmedinejad'ın zayıfladığı sırada dünya basınında İran konulu haberler artıveriyorNew York Times Gazetesi'nde, Bush yönetiminin "Irak'ta kitle imha silahları var" aldatmacasını duyuran habere imza atıp sonra da özür dileyen gazeteci Michael Gordon, şimdi kalemine İran'ı doluyor. İran'ın Irak'taki etkisini, hatta "Irak'ta kullanılan en ölümcül silahların İran tarafından sağlandığını" yazıyor. Birkaç gün arayla önce İran'ın "diplomatlarım" dediği beş kişiyi ABD askerleri Erbil'de tutukladı. Ardından İran'ın Irak büyükelçiliğinde görevli Celal Şarafi kaçırıldı. Yine aynı günlerde ABD'li emekli istihbaratçı ve Ortadoğu uzmanı Wayne White ABD'nin İran'a saldırı planlarının çok geniş kapsamlı olduğunu ve bu planları gördüğünü beyan etti. ABD Başkanı Bush ise Irak konusunda İran'ı suçlamak için yine yaratıcılığını zorluyor. Uranyum zenginleştirme konusu BM Güvenlik Konseyi'ni meşgul ederken, ABD kendi içinde başı yeterince ağrıyan İran'a yeni bir tartışma cephesi açıyor: Irak! İran ise yeni alternatifler üretiyor ABD politikalarıyla tüm dünyayı karşısına almamak içinMesela AB ile ABD arasına mesafe koymak, İtalya gibi kimi AB ülkelerine yaklaşmak için etkili bir öneride bulunuyor. Önerinin bir muhatabı da "çantada keklik" gördüğü ve ekonomik ilişkilerde sorun yarattığı Türkiye. Öneriyse çarpıcı: İran, "Sizde dursun, kullanın" diyerek Türkiye Merkez Bankası'na 2,5 milyar Euro koymayı öneriyor! On yıldır Türkiye'de yaşayan ve her iki ülkede dikkatle izlenen İranlı araştırmacı Arif Keskin işte bu atmosferde sorularımızı yanıtladı
Ankara - Tahran ilişkileri nasıl?
Güvenilir olduğunu söylemek imkansız! Hatta Türkiye, İran'la ekonomik ilişkilerini bile geliştiremedi. İran bundan kaçınıyor. İran'da iş yapan Türk şirketleri sıkıntılı, pek çoğu mahkemelik. Turkcell, TAV İran'dan çıktı. Türkiye'den Orta Asya'ya giden, İran'dan geçen taşımacılık şirketleri rahatsız. Türkiye ve İran'da benzin fiyatları farklı olduğu için ciddi bir zama maruz kaldılar.
- İran bunu neden yapıyor?
Türkiye, İran'ın nükleer çalışmalarından kuşkulu. Ama şu anda Türk dış politikasının önceliği İran değil, Irak. Türkiye ile ABD arasında zaten Irak bağlamında sorun var. Toplumda ciddi bir İran yanlılığı, anti-Amerikanizm dalgası var. İran buradan yola çıkarak "Türkiye'de hiçbir hükümet İran karşıtı bir tavır alamaz" diye düşünüyor. Bu yüzden de Türkiye'ye pek bir şey vermiyor. Fakat önümüzdeki süreç daha karmaşık! Mesela Türkiye - ABD arasında Ermeni yasa tasarısıyla ilgili gelişmeleri İran dikkatle izliyor, tasarının geçmesi İran'ın işine yarar. Çünkü bu Türkiye - ABD arasında ciddi bir bunalıma neden olur ve Türkiye'yi İran'a yaklaştırır. Irak bağlamındaysa İran, Kürt ve Kerkük konularında sessiz kaldıkça, Türkiye ile ABD o kadar kavga ediyor. İran, Türkiye'nin zaten ABD ile sorunlu ilişkisi yüzünden fazla manevra alanı olmadığını düşünüyordu. İran'ın şu anki çabası kendisine karşı küresel uzlaşmayı engelleyebilmek. Avrupa'ya çok iştahlı önerilerde bulunuyor. En son Avrupalı petrol şirketlerine dört milyar dolarlık bir öneride bulundu. Türkiye'ye de petrol arama teklifiyle geldi. Hatta çok daha gizli bir bilgi de şu: İran, Avrupa'nın belli ülkelerinin merkez bankalarına 2,5 milyar Euro yatırma önerisinde bulundu; mesela İtalyaBu öneri Türkiye'ye de yapıldı yaklaşık iki ay önce. Ancak şu an beklemedeler! İran basını Türkiye'yle ilgili PKK - ABD ilişkisini işleyerek "bu ilişki vardır" diyor. Ne zaman ABD ve Türkiye'nin üst düzey yetkilileri görüşse İran Kandil'i, PKK'yı vuruyor. Bu inanılmaz bir jest ve bir kamuoyu diplomasisi! Türkiye ABD'den bir şey istiyor, onlar vermiyor ama İran kolayca vuruyor.
- Türkiye'de İran sempatisi var değil mi?
Daha önceleri faili meçhul cinayetlerin hepsinin ardında İran aranırdı. Bugün kimse bunu düşünmüyor. Mesela Uğur Mumcu suikastıyla ilgili kardeşi çıkıp "İran yapmadı" diyor. Ama daha önce böyle söylemiyorlardı. İran tarihi olarak aklandı. Ciddi bir İran sempatisi var Türkiye'de. Bunun sorumlusu da ABD. Kararlılık, direnç, ABD'ye kafa tutma görüntüsü Türkiye'de ciddi bir saygıyla karşılanıyor.
|
|
|
SEMİN GÜMÜŞEL
