| |
|
 |
Senaryo Yazarları Dizilerden Bölüm Başına 5 Bin İle 20 Bin Dolar Arasında Kazanıyor Ama 'Sektör' Yine De Krizin Eşiğinde
Senaristler Golü 90'dan Yedi
Hatırlarsanız sezon başında 150'ye yakın dizi yayına başlamıştı; bugün ekranda 30 küsur dizi izliyoruz. Reyting canavarı 100'den fazla diziyi yedi! Buna rağmen 600 milyon YTL büyüklüğündeki pasta iştahları kabartmaya devam ediyor; senaristler kucaklarında yeni senaryolarla yolda. Sektör, oyuncudan ışıkçıya binlerce insana iş olanağı sağlıyor. Ancak televizyonların dizi sürelerini 90 dakika tutma ısrarı yazarları zorluyor.
Ortalama 150 bin YTL'ye malolan reytingi yüksek bir dizide 30 saniyelik reklamın fiyatı 60 bin YTL'yi buluyor. 40 - 45 dakika süren bir dizide RTÜK kuralları gereği iki kuşak reklam giriliyor. Dizinin süresi 90 dakikaya çıktığındaysa reklam kuşağı üçe çıkıyor. Televizyonlar üç kuşak reklam girebilmek ve yüksek reytingli dizilerle daha pahalıya reklam satabilmek için dizi sürelerinin 90 dakika olmasını talep ediyor. Bu talep karşısında yapımcıların ve senaryo yazarlarının boynu kıldan ince. 90 dakikalık süre diziyi olması gereken normlardan uzaklaştırıp film formatına sokmakla kalmıyor senaristlerin de sınırlarını zorluyor. Senaryo Yazarları Derneği (Sen-Der) Genel Sekreteri ve Atölye Yöneticisi Haluk Ünal, senaristlerin bölümleri yetiştirebilmek için haftada altı gün, günde ortalama 16 saat çalıştıklarını söylüyor. Haluk Ünal, "Dünyanın iç pazarda yerli film payı yüzde 50'ye ulaşmış üçüncü ülkesiyiz. Ancak üretim formatlarımızın dünya standartlarıyla uzaktan yakından alakası yok. 90 dakikalık diziyi dünyanın hiçbir yerinde satamazsınız. Her hafta bu kadar dizi üretmek uğruna çok şey kaybedersiniz. Günde 16-18 saat çalışan 10-12 bin kişilik sinemacı topluluğu sarhoş gibi dolaşır ortada, iş kazaları başlar" diyor.
Bir avuç insanla kurulup 167 üyeye (senaryo yazarlarının neredeyse tamamı) ulaşan Sen-Der, senaryo ücretlerine standart getirmek üzere bir kriter sunuyor. Sen-Der'in senaryo için bölüm başına önerdiği asgari bedel, bölüm bütçesinin yüzde 5'i. Dizilerin bölüm başına 100 bin - 300 bin YTL'ye mal olduğunu düşünerek bir hesap yaptığımızda senaristin alması gereken asgari bedelin 5 bin YTL olduğu sonucuna varıyoruz. Ücretler dizi bütçesi ve senaristin kimliğine göre değişse de reyting alan dizilerin senaryo ücretleri bölüm başına 20 bin doları buluyor.
Bıçak Sırtı dizisinin senaristlerinden Neşe Şen, özel televizyonlar için dramaların çok değerli olduğu görüşünde. Bu durum sektörün korunmasını sağlıyor. Ancak Şen, dizi sürelerinin işin kalitesini düşürdüğüne inanıyor. "45 - 50 dakikalık diziyi 90 dakikaya yaymak bölümün kendi iç dinamiğini öldürüyor. Meslek birlikleri, Yayıncılar Birliği ve RTÜK, hepimiz aynı ölçüde acı çekiyoruz. Kanallar dizileri reklam kuşaklarına göre ayarlama peşinde. Amaç para kazanmaksa reklamın saniye ücretini arttırmalısınız. Oysa reklamın süresi arttırılıyor. Bir koşucu yola çıktığında kaç metre koşacağını bilir. Biz bir sezon koşmak istiyoruz. İşimiz her bölümü 50 dakika süren ve bir sezonda bitirilmesi gereken hikâyeler anlatmak. Konu ne olursa olsun anlatma süreniz 1,5 sezondan öteye gidemez. Malzemeniz bellidir. Senaryo yazarlarından istenense hikâyeyi sündürmeleri" diyor. Haftada altı gün sadece uyku molaları vererek yapılan çalışmaları başka sıkıntılar da doğuruyor. Yapımcı ve yönetmenler sesli çekim tercih ediyor. Sabah erkenden sete koşup geç saatlere kadar kalan oyuncununsa ezber yapacak zamanı olmuyor. Tüm bunlar biraraya gelince kalite olumsuz etkileniyor. Neşe Şen'in dikkat çektiği bir diğer nokta da telif hakları sorunu: "En kolay karşılaştırmayı müzisyenlerle yapabilirsiniz. Onların sahip olduğu haklara sahip değiliz. Örneğin yıllar önce çekilmiş bir Yeşilçam filmi düşünün. Bugün herhangi bir kanalda tekrar yayınlandığında filmin müziklerini yapanlar telif alıyor. Yapımcı ve senaristlereyse aynı hak tanınmıyor."
FSEK yasaları Meclis'te yatıyor
Geçen aylarda ABD'li senaryo yazarları, telif hakları konusunda film stüdyolarının temsilcileriyle yaptıkları pazarlıklar sonuç vermeyince tam 100 gün süren bir grev yaptı. Hollywood'da son 20 yılın en büyük eylemi olan grev yüzünden pek çok televizyon dizisi ve şov yayından kalktı ya da erken final yapmak zorunda kaldı. Film çekimleri aksadı, Altın Küre ödül töreni yapılamadı. Hollywood 380 milyon dolar zarar ederken yan sektörlerle beraber Amerikan ekonomisinin zararı 2 milyar dolara ulaştı. 14 hafta süren grevden yazarlar zaferle çıktı. Film ve dizilerin DVD'leri, internet ve diğer medya yayınlarından pay alma konusunda anlaşma yapıldı.
Hollywood'un yaşadığı bu süreci bizler maalesef film gibi izledik. Çünkü Fikri Mülkiyet Hakları Yasası (FSEK) eksiklerle dolu ve meslek grupları örgütlenmiş değil. Kültür ve Turizm Bakanı Erkan Mumcu döneminde yeni bir düzenleme için adımlar atılmış. O dönemde hazırlanan reform paketinden üç yasa Meclis'e kadar taşınmış. Ancak hâlâ dosyalarda bekliyor. Haluk Ünal teşvik, sponsorluk ve telif konularına açıklık getiren bu maddelerin hayata geçmesi durumunda birçok sorunun ortadan kalkacağı inancında.
| Haberin devamını Yeni Aktüel dergisinin 140. sayısında bulabilirsiniz! |  |
|
|
|
SİNEM BARKIN /
