|
 |
|
||||||||||||||
|
|||||||||||||||
 |
 |
Smartube İle "aıds'li Kan" Skandallarına Son! Hiv Virüsüne Üçüncü Gününde Kırmızı Kart
AIDS ve Hepatit C hastalıklarının teşhisini üç güne indiren Smartube, henüz "pencere dönemi"nde olan ve sesi çıkmayan antikorlara mikrofonla "Ben buradayım!" dedirtiyor. Ve Smartube şimdi Türkiye'de. Yıl 1996Şanlıurfa Devlet Hastanesi'nde sezaryenle doğum yapan Müzeyyen Işıkgöz'e kan verildi. Kan, Kızılay'dan alınmıştı ve AIDS'liydi. Virüs, anneden bebeğe de bulaştı. Bebek Rukiye dört yıl dayanabildi, anne Müzeyyen Işıkgöz ise altı ay önce teslim oldu AIDS'e. Öldüğünde 20 kiloydu Yine aynı yılBu kez İzmir Behçet Uz Çocuk Hastanesi'nde 20 günlük bebek Y.O'nun kana ihtiyacı vardı. Kan yine Kızılay'dan alındı ama o da AIDS'liydi. Ailenin Sağlık Bakanlığı'na açtığı dava iki ay önce sonuçlandı; Bakanlık, yasal faiziyle 152 bin YTL tazminat ödemeye mahkûm oldu. Peki Y.O? İyileşmesi mümkün mü? Maalesef "hayır" diyor tıp! Skandalların nedeni, Kızılay'dan alınan kanların hem düzgün testlerden geçmemesi, hem de HIV virüsünün kanı alınan donörün vücudunda henüz "pencere dönemi"nde (1-5 ay) olduğu için teşhis edilememesi. Kısaca, vücut HIV virüsünü kaptığı halde, henüz antikor üretim süreci gerçekleşmediği için yapılan testlerde virüsün "Ben buradayım" diyememesi. Burada bir parantez açıp "pencere dönemi"nin ne olduğunu açıklayalım. Florence Nightingale Hastanesi'nin Kan Ünitesi Direktörü Uzman Dr. Aydın Aydınlı, pencere dönemini şöyle anlatıyor: "Vücudumuz kendisine yabancı olan virüslere, bakterilere ve parazitlere karşı kendini korumak için moleküler düzeyde koruma mekanizmaları geliştirir. Antikor oluşumu bunlardan biri. Her yabancı antijene karşı vücudumuzda özgül antikorlar oluşur. Bunların bazıları koruyucu antikorlardır ve vücutta bir yabancının olduğunu gösterir. HIV ve HCV'de Elisa testleri ile bu antikorları saptıyoruz. Pencere dönemi, söz konusu antikorların oluşum ve saptanabilme süresi." Peki test yaptırıp derin bir "oh" çeken ama henüz antikorun üretilmediği "pencere dönemi"nde olduğu için HIV pozitif olduğunu bilmeyen bir hasta nelere sebebiyet verebilir? Yukarıdaki skandallarda olduğu gibi bir kan bankasına kan verirse, virüsü kan verdiği kişiye, diğer bulaşma yollarıyla da ilişkide olduğu kişilere bulaştırabilir. O halde pencere dönemi, özellikle teşhis zamanı en önemli hastalıklardan olan AIDS için çok önemli. Zira teşhis ne kadar geç yapılırsa virüs vücuda o kadar yayılıyor ve tedavi zorlaşıyor, epidemi riski yükseliyor. Peki bu süreyi kısaltmanın bir yolu yok mu? Yakın bir zamana kadar kullanılamayacak düzeyde pahalı ancak etkin olmayan NAT (Nükleik Asid Teknolojisi) dışında bir yöntem yoktu ama artık var: Smartube. Üstelik sadece AIDS'in değil Hepatit C'nin de (HCV) 2,5 ila 12 ay arasında değişen pencere dönemini üç güne indiren bir buluş bu ve bir aydır Türkiye'de de kullanılmaya başlandı. Bir nevi "zaman makinesi" özelliği taşıyan Smartube ile ilgili araştırmalar yapan, uluslararası çalışmalara katılan Florence Nightingale Hastanesi'nin Kan Ünitesi Direktörü Uzman Dr. Aydın Aydınlı'ya göre Smartube, tıpta devrim niteliği taşıyan bir gelişme. Smartube teknolojisini Türkiye ile tanıştıransa, 27 yaşındaki üç genç mühendis. Can Sinemli, Soner Yırtmaç ve Melih Namer isimli gençler, tıpta devrim niteliği taşıyan ve "AIDS'li kan" başlıklı skandal haberleri sona erdirecek ürünü Türkiye'ye getirerek, yılların medikal firmalarına adeta kafa tutuyor. "Antikorlara mikrofon veriyoruz" Smartube'u, İsrail'de bir biyoteknoloji şirketi geliştirdi. 15 yıldır bu teknoloji üzerinde çalışan mikrobiyolog Dr. Tamar Jehuda Cohen'e göre, HIV veya HCV virüsü bulaşan kişiden alınan kan örneği, pembe solüsyon içeren tüpün içinde üç gün kuluçkaya bırakılıp (inkübe edilip), HIV ve HCV'ye özgü immün (bağışıklık) hücreleri aktive ediliyor. İmmün baskısı aşılarak, vücut dışında (in-vitro) antikor hücreleri üretilmeye başlanıyor. Böylece Smartube içerisinde oluşan antikorlara, standart bir HIV&HCV Elisa veya Western-Blot testi uygulandığında sonuç ortaya çıkıyor. Daha sade bir dille anlatacak olursak; test yaptıran kişiden alınan kan, içinde pembe solüsyon bulunan tüpe konularak, vücut ısısı olan 37 derecede üç gün bekletiliyor. Solüsyonun içindeki özel maddelerle antikor üretimi kat kat hızlandırılarak bağışıklık sisteminin durumuna bakılıyor. Üç günün sonunda tüpün üst yüzeyinde oluşan antikorlar, standart bir teste (Elisa gibi) tabi tutularak kişinin HIV pozitif veya HCV olup olmadığı anlaşılıyor. Dr. Cohen'e göre, virüs vücuda bulaştığı anda antikor üreten hücreler aslında her şeyi biliyor. "Ancak" diyor Cohen, "HIV virüsü, hücrelerin konuşmasına izin vermiyor, bu hücrelerin ağzı kapalı olduğu için sadece üretmeye başlıyorlar. Dışarıdan bakan kişi HIV virüsünü antikorlar üretilene kadar anlayamıyor. Ama biz bu yeni teknolojiyle hücrelere birer mikrofon veriyoruz." Florence Nightingale Hastanesi'nin Kan Ünitesi Direktörü Uzman Dr. Aydın Aydınlı, her iki hastalığın tanısı için de virüsün değil, vücutta oluşan antikorların saptandığının altını özellikle çiziyor. "Antikorun oluşmaması veya saptanamaması laboratuvarlarda karşımıza sorun olarak çıkıyor. Pencere dönemi pek çok virüste problemdir ama HIV ve HCV'de bu daha da önemli. Gelişmiş ülkelerde pencere dönemini ortadan kaldırmak, hiç olmazsa azaltmak için bazı yeni yöntemler geliştirildi ama bunlar çok pahalı. Dünyada daha ucuz, yeterince etkin, pencere dönemini kısaltabilecek ve her yerde uygulanabilecek bir başka yönteme ihtiyaç vardı. Smartube bu açıdan bir devrim." Smartube teknolojisiyle kişi, virüsü kaptıktan üç gün sonra sonucu öğrenebilecek ve tedavisi böylece ortalama üç ay daha erken başlayacak. Tedaviye erken başlamak çok önemli. Zira tedaviye kandaki virüs yoğunluğu ne kadar azken başlanırsa, hastalıktan tamamen kurtulmak o kadar olası. Yöntem bir tanı yöntemi gibi görünmekle beraber, sonuç itibariyle tedaviyi kolaylaştıran bir metot.
|
|
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Her hafta | Türkiye | Dünya | Toplum | Kültür Sanat | Yazarlar | Künye / İletişim | Bize ulaşın | |||
|
|||
|
Özsel Tortop /
