| |
|
 |
Muhalif, Hınzır Çocuğun Sözlüğü: "benim Kendimin Sözlüğü"
Faşist:bazen Annem Bazen Babam
Konuşan sözlük deyince hepimizin aklına şu elektronik, ruhsuz sözlüklerin gelmesi normal. Peki size muhabbet eden, bıcır bıcır öten bir sözlük olduğunu iddia edersem… Tabii ki bu bir iddiadan öteye gider, çünkü yazar Ayşe Kilimci "Benim Kendimin Sözlüğü" adında bir çocuk sözlüğü yazdı. Haylaz bir oğlan çocuğunun tanımladığı kelimelerden oluşan kitabı okurken hem bir hikâyeyi takip ediyorsunuz hem de çocukluğunuzu hatırlıyorsunuz. Üstelik sözlüğün sonunda attığı çalımdan belli ki o da büyüyecek: "Sanırım alfabenin bittiği yerde aşk başlıyor!"
Hasan Ali Toptaş kendi yazma serüvenini "hayatı kelime kelime genişletmek" olarak adlandırırmış. Bana kalırsa bu genişlemenin en kendiliğinden olanı çocukken yaşanır. Yeni bir kelimenin çocukta açtığı kapıyı hiç yakından gördünüz mü, bilmiyorum. Ama ben görebildiğim kadarını anlatayım: Bahçede dört yaşında bir kız çocuğu oraya buraya koşuyor. Arada havaya bakıyor durup olduğu yerde dönüyor ve bağırıyor: "Anneeeeee, biz dünyada yaşıyoruz, biliyor musun! Sadece biz değil, herkes dünyada yaşıyor." Sonra tekrar koşmaya, dönmeye başlıyor. "Dünya" kelimesiyle sarhoş olan bu çocuğu gördükten sonra benim sarhoşluğum bambaşka oldu tabii. İşte Ayşe Kilimci'nin "Benim Kendimin Sözlüğü"nü okuyunca aynı buna benzer bir sarhoşluğu tekrar hissettim. "Herkesin içindeki çocuğu koruyup esirgemesini isterim" diyen Kilimci'nin yazarlığı sadece çocuk kitapları üzerine değil. Ama çocukları artık daha da önemsediğini söylüyor. Yazar olmasında anneannesinin anlattığı masalların etkili olduğunu da atlamamalı. 1954 doğumlu yazar öyküyle başlamış bu işe. İlk öyküsü 17 yaşında Varlık Dergisi'nde yayımlanmış. Şu ana kadar yayımlanan kitaplarını kendisi bile sayarken şaşırıyormuş: "Vallahi her saydığımda farklı çıkıyor. Siteye girip bakıyorum (www.ayse-kilimci.com), 30-35 gibi bir şey." Tabii o hâlâ kendisini yazar saymadığını söylüyor: "Yolunda yürüyorum sadece."
"Yeni kuşak özetlemeyi iyi biliyor"
Tudem Yayınları'ndan çıkan "Benim Kendimin Sözlüğü" aslında Ayşe Kilimci'nin uzun zamandır düşündüğü, yazmayı planladığı bir şey değilmiş hiç. Ansızın, bilemeden çıkmış ortaya. İyi tepkiler topladığını, bir de kitabı en çok oğlan çocuklarının aldığını söylüyor. "Kitapların cinsiyeti olmaz ama bazı kitapları bazı cins çok alıyor. Sanırım sözlük onların hınzır, deli dolu, haşarı hallerine uygun. Halbuki ben kahramanı hep kız çocuk yaparım; oğlan çocuk kendiliğinden çıktı. Ben de sevdim sonra." Aslında hiçbir sözlükte kahraman, karakter yoktur ama bunda var. "İzmir'de yetişiyor, büyük bir ailede. Tam varoş değilse bile birazcık kentlileşmiş bir mahallede. Sınıf olarak orta sınıf; baba maaşlı çalışıyor, anne ev hanımı" Karakterin adı olmadığını biliyoruz, "Bir yaşı var mı?" sorusuna cevapsa şu oluyor: "Bence 10,5-11 yaşında. Ama bir taraftan da zaman salıncağında sallanan bir çocuk: 80'lerle 2000'ler arasında gidip geliyor." Sözlük tamamen bugünün çocuklarının dilinden konuşmuyor. Yani, bilmeden, "Baba bugün çok seksisin" diyen bir günümüz çocuğu değil kendisi. O anlamda korunmuş bir çocukluktan ve kelimelerden bahsedilebilir. Ama gündem olmuş konularda geçen kelimeler o bağlamdan koparılmamış. Örneğin "teğet" kelimesi açıklanırken ekonomik krizden de bahsediliyor. Sözcüklerin karşısında yer alan anlamlar yazarın kendi dilinin zenginliğinden olabildiğince besleniyor zaten. Hemen hepsi daha önce duymadığınız bir deyim içeriyor. Şöyle de söylenebilir: Sözlüğün kahramanı kendi kişiliğinin yanında bir de aktarıcı oluveriyor. Mesela "ağustos böceği" maddesi: "Karıncanın kapısına gidip ekmek dilendiğini sandığımız. Bu dedikoduyu karınca yaymış, hiç de bile öyle değilmiş.
| Haberin devamını Yeni Aktüel dergisinin 195. sayısında bulabilirsiniz! |  |
|
|
|
İlknur Aydoğan /
