| |
|
 |
Atlas Havayollarına Ait Uçağın Neden Düştüğü En Az Altı Ay Sonra Belirlenecek. Peki Bir Uçak Neden Düşer?
"Pilot kaleci gibidir, penaltıyı kurtarırsa kahraman olur!"
Isparta'da 57 kişinin öldüğü uçak kazasından sonra düşüş nedeniyle ilgili konuşulmadık senaryo kalmadı. Düşüş nedeni konusunda çoğunlukla pilotaj hatası üzerinde durulurken, Yeni Aktüel'e konuşan sivil havacılık uzmanı Hakan Çelikoğlu günümüz teknolojik koşullarında bir uçağın tek bir düşme nedeni olamayacağı görüşünde. Hatta bir uçağın düşmesi için binden fazla neden olabileceğini belirtiyor. İşte o nedenlerden en çok rastlananları…
Isparta'da düşen Atlas Havayolları'nın World Focus Havayolları'ndan kiraladığı MD-83 tipi uçağın kesin düşüş nedeninin belirlenmesi için kara kutunun çözümlenmesi beklenirken uçağın düşüşüyle ilgili spekülasyonlar da bitmek bilmiyor. Uzmanlar ağırlıklı olarak uçağın pilot hatası yüzünden düştüğünde birleşirken, kamuoyunda uçağın eski model olmasından bakım eksiği olduğuna, hatta nükleer fizikçi altı bilim adamının uçakta bulunması nedeniyle sabotajla düşürüldüğüne kadar tüm olasılıklar dile getirildi. Aslında bütün bu olasılıkların gündeme getirilmesi normal, zira dünyadaki tüm uçak kazalarından sonra kara kutu çözümlemeleri açıklanana kadar uçağın neden düştüğü günlerce tartışma konusu oluyor. Peki istatistiklere göre en güvenli ulaşım aracı olan uçak, hangi nedenlerden ötürü düşer? Havacılık alanındaki deneyimli isimlerden Sabah Gazetesi yazarı Güntay Şimşek, araştırmalara göre yaşanan uçak kazalarının yüzde 70'inin uçuş ekibinin hatası, yüzde 11'inin uçaktaki mekanik hatalar, yüzde 7'sinin teknik bakım eksikliği, yüzde 5'inin hava trafik kontrolörü hatası, yüzde 4'ünün ise diğer hatalardan kaynaklandığını belirtiyor.
Havacılık kuruluşu Delta Alfa Mike India Siera (DAMIS) Araştırma Merkezi'nde görevli sivil havacılık uzmanı Hakan Çelikoğlu da günümüz teknolojik koşullarında bir uçağın düşmesinin tek bir sebebi olamayacağı görüşünde: "Bir uçağın düşmesi için kontrol edilemeyen bir zincirin oluşması, hataların arka arkaya yapılması gerekir" diyor.
Uçak kazası nedenlerinin çeşitli gruplara ayrılarak kategorize edildiğini belirten Çelikoğlu bu grupları şöyle özetliyor: "Nedenlerden bir tanesi, uçaktaki mekanik sorunlar. Pilotun komutları yerine getirmesine rağmen uçağın cevap vermemesi, yani kontrol yüzeylerinin kullanılamaz hale gelmesi. Diğer bir neden, motor arızası. Bu durumda uçak enerji kaybeder, tamamen durur. Bu durum motordan, yakıttan, pompalardan kaynaklanabilir ve bir şekilde motorların itme gücü kalmaz. Yeni uçakların hemen hemen tamamı elektronik kontrollü olduğu için hata elektronik sistemlerden de kaynaklanabilir.Uçaktaki elektronik sistemlerin iyi çalışmaması, uçakla pilot arasında iletişimsizlik olması nedenler arasındadır. Bir diğer neden, uçağın hizmet aldığı yer trafik kontrolörünün hatalı yönlendirmesi olabilir. Meteorolojik şartların etkisiyle beklenmeyen olaylar olabilir ama bunlar kesin sebepler içinde ancak zincirin parçalarından biridir. Bunların dışında uçakta yangın çıkması, bomba patlaması gibi nedenler olabilir. Geçen yıllarda birçok uçak yangından dolayı düşmüştür. Uçağa dışarıdan bir çarpma olabilir. Çevremizde sık sık füze denemeleri yapılıyor. Göktaşı çarpması bile görülebilir. Dünyada ispatlanmamış ve varsayım olarak yaşandığı kabul edilen böyle vakalar var."
"Pilotaj hatası lisanslama prosedürünün hatasıdır"
Atlas'ın düşen uçağında üzerinde en çok durulan nedenlerin başında pilotaj hatası geliyor. Bunu belirttiğimizde Çelikoğlu pilotaj hataları konusunda şu bilgileri veriyor: "Pilot, bütün her şeye rağmen yanlış bir yargıda bulunup yanlış bir karar alabilir. Tek başına pilotaj hatasından da uçak düşmez. Eğer öyleyse kabinde ehil olmayan bir pilot bulunuyor demektir. Bu da sizin lisanslama prosedürünüzün hatasını gösterir. Çünkü pilotaj hatasının olmaması için çok ciddi pilot eğitimleri ve pilot seçme yöntemleri vardır."
"Uçakta teknik nedenlerden ötürü bir sorun çıktığında bunun geri dönüşü yok mudur" sorusuna ise iç rahatlatıcı bir yanıt veriyor Çelikoğlu: "Aslında uçağın bir göstergesinin bozulması da tek başına ölümcül bir sorun değildir. Çünkü hepsinin 'back up' dediğimiz yedeği vardır. Örneğin altimetreniz çalışmıyorsa başka bir sistem kullanırsınız. Yakıt göstergeniz bozulsa yakıt tüketim göstergesinden bulursunuz. Uçağın kuyruğunun hidroliği bozulursa kanat hidroliği ile işinizi görürsünüz. Manevralarda biraz zorlanırsınız ama işinizi görürsünüz. Uçağın üzerindeki sistemlerinin arıza yapması olasılığı daima vardır.
| Haberin devamını Yeni Aktüel dergisinin 127. sayısında bulabilirsiniz! |  |
|
|
|
METİN UNDER /
