|
 |
|
||||||||||||||
|
|||||||||||||||
 |
 |
Eski Hazine Müsteşarı Mahfi Eğilmez 2008'de Türkiye'yi De İçine Alacak Global Bir Kriz Bekliyor "1 dolar eşittir 2 YTL desem çok sansasyonel olurdu"
Eski Hazine Müsteşarı ve Radikal Gazetesi yazarı Ekonomist Mahfi Eğilmez'e göre, ABD'deki mortgage krizi 2008'de tüm dünyayı etkisi altına alacak bir global krize dönüşecek! Daha da kötüsü Türkiye de bu krizden etkilenecek! Bu nedenle ilk kez bu yıl ekonomik verilere ilişkin tahminlerini açıklamayan Eğilmez, Türkiye'nin krizden korunmasının yolunun yapısal reformları süratle gerçekleştirmekten geçtiğini söyledi: "Yoksa 2001 krizinde olanlar tekrar yaşanabilir!" Son yazılarınızda 2008'de ekonomik kriz beklediğinizi sıkça belirttiniz ve ilk defa ekonomik verilerle ilgili tahmin yapmayacağınızı yazdınız. 2008 neden bir kriz yılı? ABD kökenli bir kriz olacağını aşağı yukarı altı, yedi aydır görüyorum ama gittikçe daha kötüye gidiyor. 2007 boyunca ABD'nin bu krizi yumuşak bir inişle atlatabileceğini düşünüyordum ama şimdiki görüşüm atlatamayacağı yönünde. 2006 ve 2007'de iki kriz yaşadık. Bunlara kriz demedik, dalgalanma dedik. Üçüncüsünün, öncekiler boyutunda olsa bile onların birikimiyle daha ciddi hasar yaratacağını düşünüyorum. Bu hasar sonunda sadece ABD'nin değil Avrupa'nın da bir büyüme yavaşlamasına gireceğini, dolayısıyla bizim açımızdan da ihracat kanalının bir miktar sıkıntıya gireceğini düşünüyorum. O nedenle tabii böyle bir kriz bizi de etkiler. Böyle bir kriz bekleyince de tahmin yapmanın bir anlamı kalmıyor. - Krizin boyutu ile ilgili tahmininiz var mı? Mortgage krizi ile başlayan ve Hedge fonları etkileyen krizin ileri gidip diğer kredileri de etkileyeceğini ve reel sektör üzerinde tahribat yaratacağını tahmin ediyorum. Çünkü reel sektör etkilendiğinde sadece ABD'de onlara kredi veren bankalar değil, dünyanın başka yerlerindeki kredi veren bankalar da bundan etkilenecek. Dolayısıyla kriz böyle bir boyut yaratacak ve Türkiye'yi de diğer bütün ülkeler gibi etkisi altına alacak. - Bu kriz ne kadar sürecek? İlk iki krizden daha büyük boyutta bir kriz olursa bunun dalgalanma süresi 2009'a kadar gidebilir. Türkiye'yi, Brezilya'yı, hatta Çin'i konuşsak IMF devreye girer, olayı biraz rahatlatabilir. Ama 15 trilyon dolarlık ABD ekonomisini konuşuyoruz. Bunun mali sektörü korkunç büyük. Burası öyle kolay kolay kimsenin katkısıyla çözülebilir boyutta değil. -Kriz Türkiye'ye ne ölçüde yansıyacak? ABD resesyona (durgunluk) girerse bütün dünyanın bundan etkileneceğini, Avrupa'nın da inişe geçeceğini tahmin ediyorum. Tabii Avrupa böyle bir etkilenmeyle karşı karşıya kaldığında Türkiye malını satmakta zorlanacak. "İyi şeyler artık bitti!" -Türkiye'yi 2001 krizi gibi etkiler mi? Eskiden iktisatçıların işi daha kolaydı. Eskiden dünya böyle çok iç içe değilken, örneğin Danimarka'da bir bankacılık krizi koptuğu zaman Danimarka'da bunun boyutunun ne olacağını aşağı yukarı bilirdik. Şimdi böyle değil. Norveç'te bir sorun oluyor, ABD Merkez Bankası FED'in nasıl karar alacağına bakıyoruz. O kadar giriftleşti ki, banka kredilerinde bir sorun ortaya çıktığında bunun öbür ülkelere yansımasının ne boyutta olacağını kimse ölçemiyor. Bir başka sorun da Batılılar'ın bizi çok eleştirdikleri şeffaflık meselesinin şu anda Batı'da çalışmıyor olması. Bildikleri birçok şeyi kriz çıkacak diye örtbas ediyorlar. -Açıklanamayacak kadar kötü olan tahminler ne gösteriyor? Batıyor muyuz? Bu tabii bir senaryo. İçinde sezgiler olan bir model. Bu modelde birkaç temel göstergeyi verdiğinizde ötekileri veriyor size. Mesela kur kötü verilince ötekiler kötü çıkıyor. Onun için açıklamıyorum. Türkiye için başlangıçta YTL yine değerlenir ama yılın ikinci çeyreğinden itibaren kur kötüye gidebilir. - Ne kadarlık bir düşüş bekliyorsunuz? Bunu bilmek mümkün değil. Ben size modelde kullandığım rakamı vereceğim, çok yanıltıcı olacak. Çünkü krizin boyutunu bilmiyorum. Ama petrolün artık 100 dolar sınırlarına geldiği ve yıl sonu için 130 dolar beklenen bir yerde Türkiye açısından konuya çok iyimser bakmak pek mümkün değil tabii. 1 dolar eşittir 2 YTL desem çok sansasyonel olurdu. Ama bunu söyleyecek bir bazım yok. 1 dolar eşittir 1 YTL lafını ilk ben etmiştim. Bunu dediğimde bir bazım vardı. Kriz olmazsa, ABD resesyona girmeden devam etmeyi başarırsa ve Türkiye söylediği yapısal reformlara girerse 1 dolar, 1 YTL olur. Ama onu beklemiyorum. Ben o iyi şeylerin artık bittiğini düşünüyorum. Çünkü konjonktür dediğimiz dalgaların da bir sınırı var. -Ne yaşanacak Türkiye'de; 2001'deki gibi gecelik faizlerin 7000'lere yükselmesi, işsizliğin daha çok artması mı? Bunun tabii boyutunu bilemiyoruz. Ama bunların hepsi olabilir! 2001 bizim için önemli bir ders. - Prof. Seyfettin Gürsel, Türkiye'de ekonominin artık kırılgan olmadığını, 2001 krizi gibi bir krizin tekrarlanmasının mümkün olmadığını açıkladı. Sizin tahminleriniz ise oldukça iç karartıcı 2001 krizi tabii bir gösterge değil. Türkiye oraya yakalandığı zaman, bankacılık sistemimiz çok kötü durumdaydı. O açıdan Gürsel haklı. Bir sürü tedbiri almamıştık, dolayısıyla bu birden yayılıverdi. 2001 krizi kadar olmasa bile, onun yarısı kadar bir kriz yaşansa bile ciddi bir etki yaratır. İşsizlik zaten yüksek boyutta, daha da artabilir. |
|
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Her hafta | Türkiye | Dünya | Toplum | Kültür Sanat | Yazarlar | Künye / İletişim | Bize ulaşın | |||
|
|||
|
METİN UNDER 
