|
 |
|
||||||||||||||
|
|||||||||||||||
 |
 |
Geçtiğimiz Yazın Tek Korkusu Susuz Kalmaktı, Bu Yaz Buna "arsenik" De Eklendi "Dibi Görünmeyen Tastan Su İçme!"
Küresel ısınma yağmur dualarını boşa çıkardı, bu yaz da susuzuz. Geçtiğimiz kış, beklenen kar yağmadı, Güneydoğu'da yağışlar geçen yıla göre yüzde 50 azaldı… Üç büyük kentin belediye başkanlarına su durumunu ve suyumuzun ne kadar temiz olduğunu sorduk. Tasarrufa devam edersek bu yaz musluklardan su akacağa benziyor, ama içinde neler olduğu çok tartışmalı. Yeni Aktüel'in 130'uncu sayısanda yer verdiği Amerikan Rice Üniversitesi'nde, sudaki arseniği kolay ve ucuza yok edecek "Kir Mıknatısı" adlı buluşu hayata geçiren ekibin içerisinde yer alan Dr. Cafer Yavuz'sa Türkiye'den kendilerine herhangi bir başvuru olmadığını söylüyor. Eskiler, "Dibi görünmeyen tastan su içme" derlerdi. Tasın dibi görünüyor ama kimsenin içesi yok. Suyun (H O), iki hidrojen ve bir oksijen atomundan ibaret olduğunu sananlar arsenikle, kükürtle tanıştılar. Kuraklıkla boğuşan Türkiye'de, barajlardaki sular azaldı. Sular azaldıkça suyla ilgili tartışmalar büyüdü. Başta Ankara olmak üzere, geçen yaz büyük kentlerde yaşanan susuzluk sorunu, belediye başkanlarının da yerel seçimler öncesi korkulu rüyası oldu. Geçen yıl barajlarında kumdan kale yapılacak seviyeye gelinen Ankara'da, bu yıl tartışmalar ne kadar su olduğuyla değil, suyun ne kadar içilebilir olduğuyla ilgili. Yeni Aktüel dergisinin sorularını yanıtlayan Ankara Büyükşehir Belediye Başkanı Melih Gökçek, Haziran ayı ortasında Ankara'nın barajlarında biriken su miktarının 130 milyon metreküp civarında olduğunu belirtiyor. Ankaralı günde 842 bin metreküp civarı su tüketiyor. Buharlaşmayla birlikte bu 1 milyon metrekübü buluyor. Dolayısıyla Ankara'da, kente yaklaşık dört ay yetecek su var. Gökçek, "Kesikköprü Barajı'ndan Kızılırmak suyu da Ankara'ya verilmeye başlandı. Kesikköprü ve Hirfanlı barajlarının toplam kapasitesi 7 milyar metreküp. Tek başına Ankara'nın 20 yıldan fazla su ihtiyacını karşılayabilecek büyüklükte. Bu yüzden Ankara'da bundan böyle su kesintisi olmayacak" müjdesini veriyor. Buna karşın Ankara'da bir bayram havası esmiyor, çünkü Ankaralı'nın derdi içme suyunda ne kadar arsenik olduğu artık. "Halkı paniğe sevkedecek haberler çıkacaktı" Kızılırmak suyuyla ilgili tartışma aslında geçen yıl başladı. Susuzluktan kırılan Ankara'ya acilen getirilmesi planlanan Kızılırmak suyu için, DSİ'nin bile olumlu rapor vermediği yönünde haberler yeraldı basında. Sülfat ve klorür değerlerinin yüksek olduğu, çevre illerin atık sularının Hirfanlı Barajı'na aktığı belirtildi. "Arıtma tesisleri bu parametrelere sahip suyu arıtamaz" dendi. Tartışmalar, protestolar sürdü ama aradan geçen bir yıldan sonra Kızılırmak suyu Ankara'nın içme suyu şebekesine bağlandı sessiz sedasız. Ankaralılar musluklarından akan suyun bir bölümünün Kızılırmak suyu olduğunu tam 21 gün sonra öğrendi. Ankara'nın sigortası olarak nitelediği Kızılırmak Projesi'ni ve bu gizliliğin nedenini Melih Gökçek, "Başta ASKİ olmak üzere DSİ, Hıfzısıhha, ODTÜ, Gazi Üniversitesi, İTÜ ve Türkiye Atom Enerjisi Kurumu, suyun temiz olduğuna ilişkin raporlar yayınlamıştır. Bu raporlara rağmen bazı siyasi parti ve sivil toplum kuruluşları, çeşitli medya organlarında hiçbir rapora ve belgeye dayanmayan asılsız haberler yaparak halkın kafasını karıştırmaya çalıştılar. Daha su gelmeden bu suyun içilemez olduğuna, içilirse toplu ishal vakalarının yaşanacağına hükmettiler. Bize, suyun verildiğini açıklayacağımız günden itibaren, ishal ve çeşitli hastalık vakalarının sayısının hızla arttığı gibi halkı paniğe sevk edecek haberlerin yayınlanacağı bilgisi gelmişti. Bu yüzden suyu verdiğimizi, 21 gün sonra açıklamak zorunda kaldık. İsteyen kurum ya da kuruluş İvedik Arıtma Tesisi çıkışından numune alıp yetkili laboratuvarlarda tahlil ettirebilir" şeklinde açıklıyor. ODTÜ: "Bizden su analizi istenmedi" Gökçek'in bu açıklaması bir başka tartışmanın da ana kaynağı aslında. Adı, suyun temiz olduğunu söyleyen kurumlar arasında geçen ODTÜ'den Rektör Prof. Dr. Ural Akbulut "Belediye hiçbir zaman ODTÜ olarak bizden su analizi istemedi" diyor ve ekliyor: "Başka kurumlar bize analiz için su getirmiş olabilir. Bu, onun Kızılırmak suyu olduğu anlamında değildir. Analizi yapan kurum numuneyi kendi almak zorundadır. Şehir suyunda arsenik yok ama Kızılırmak'ta tehlikeli oranda, limitin iki katı arsenik var". Kükürt, arsenik derken, eski Sağlık Bakanı MHP'li Osman Durmuş'un açıklamasıyla birlikte Kızılırmak suyuna seramik boyası da karıştı. Durmuş, bu suyun içilmesi halinde beyinde tahribata yolaçıp, Alzheimer'a neden olacağını beyan etti. Sonuçta suyun içinde "ne var"dan çok, "ne yok" sorusu sorulmaya başlandı. Su bulandı, başkentlilerin kafası bir hayli karıştı. Arsenik sıçrar mı bilinmez ama Melih Gökçek'in bu iddialara "Arsenik Ankara'nın değil, İzmir'in içme suyunda var" yanıtı vermesiyle "arsenik tartışması" 580 kilometre öteye sıçradı. Yaptıkları başarılı tasarruf kampanyasıyla geçen yazı krizsiz atlatan İzmir Büyükşehir Belediyesi'nden bu iddiaya Hıfzısıhha imzalı raporla verilen yanıt gecikmedi. Ama "Sınır değerin üstünde olduğu varsayılan yerlerde ise, İzmir Bölge Hıfzısıhha Enstitüsü Müdürlüğü ile ortak çalışmalar devam etmektedir" açıklaması da gözden kaçmadı. Yorumlar, "Ankara'nın İzmir hamlesi, yerel seçimde İzmir'i kazanmak isteyen AKP'nin bir hamlesi de olabilir, Gökçek'in üzerindeki baskıları yayma çabası da" şeklinde yapıldı. Bir gün sonra ise Menemen, Göksu, Sarıkız ve Halkapınar kuyularında arsenik olduğu tespit edildi. Litrede 10 mikrogram olması gereken değer Göksu Kuyusu'nda 59'a kadar çıktı. Sarıkız'da 32, Halkapınar'da ise 13 değerine rastlandı. 2006 yılına kadar bu kuyularda arsenik bulunmaması insanları şaşırttı. İzmir Büyükşehir Belediyesi, bu ani yükselişin nedenlerini araştırmak ve sorunun çözümü için Dokuz Eylül Üniversitesi'yle protokol imzaladı. Belediyece yapılan, "Ülkemizde küresel ısınma ile birlikte yeraltı suyu kullanan tüm il, ilçe, belde ve köylerimiz aynı sıkıntıyla karşı karşıyadır" açıklaması ise arsenik kaygısını tüm yurda yayacağa benzer. Belediye Başkanı Aziz Kocaoğlu, su sıkıntısı konusunda ise tedbirli ama iyimser. "Geçen yıl hemşehrilerimin desteğiyle yüzde 10 tasarruf sağlamıştık, bu yıl da sınavı başarıyla vereceğimize inanıyorum" diyen Kocaoğlu'nun barajlarla ilgili açıklaması özetle şöyle: "İzmir'e günlük olarak 535 bin metreküp içme suyu veriyoruz. Bunun yüzde 38'i Tahtalı ve Balçova Barajı'ndan, yüzde 62'si ise kuyulardan karşılanıyor. 300 milyon metreküp kapasitesi bulunan Tahtalı Barajı'nın şu anki doluluk oranı yüzde 15,27 ve 63,4 milyon metreküp su mevcut. Geçen yıl bu dönemde barajda 115 milyon metreküp su vardı. 6 milyon metreküp kapasiteli Balçova Barajı'nda ise 3 milyon 510 bin metreküp su mevcut". İzmir, projeler için onay bekliyor Kocaoğlu, geçen yıl tv8'de konuk olduğu bir programda "Küresel ısınma yeni bir şey" diyen Melih Gökçek'ten daha farklı düşünüyor. "Küresel ısınmanın sonuçlarından biri olan susuzluk yalnız İzmir ve Türkiye'nin değil, tüm dünyanın sorunu" ifadesini kullanan Kocaoğlu, "Yağış rejimi değişmeye başladı. İzmir'in 66 yıllık mayıs ayı yağış ortalaması 30,9 kilogram iken, bu yıl neredeyse hiç yağmur yağmadı. Son dokuz yıllık ortalama ise 10 kilogram dolayında. Bilim adamlarının, Birleşmiş Milletler'in öngörülerine göre Türkiye, 2050'ye kadar 'su fakiri' olacak 54 ülke arasında bulunuyor" diyor. Su konusunda kritik durumda bulunan İzmir'in sorunlarının hepsi küresel değil. İzmir'e su kaynağı sağlamak için yeni baraj ve gölet projeleri geliştirdiklerini belirten Kocaoğlu, projelerin gerçekleşmesi için uzunca bir süredir gerekli mevzuatın tamamlanmasını beklediklerini söylüyor. Yiğitler Barajı için DSİ'ye proje bedelinin yarısını ödemeye hazır oldukları belirtilmiş. Manisa Gördes Barajı'nı da hemen bitirmek için harekete geçilmiş, arıtma tesisi yapımı belediyece üstlenilmiş. Buradan yılda 60 milyon metreküp su bekleniyor. Değirmendere ve Bostanlı baraj projeleri de inşaat yolunda ilerliyor ama biraz yavaş.
|
|
|||||||||||||||||||
|
||||||||||||||||||||||
|
||||||||||||||||||||||
|
||||||||||||||||||||||
|
||||||||||||||||||||||
| Her hafta | Türkiye | Dünya | Toplum | Kültür Sanat | Yazarlar | Künye / İletişim | Bize ulaşın | |||
|
|||
|
Özgür Gürbüz /
