|
 |
|
||||||||||||||
|
|||||||||||||||
 |
 |
PKK'nın Kürt Sorunundan Bağımsız Olmadığını Söyleyen Prof. Mithat Sancar'dan Üç Aşamalı Toplumsal Barış Önerisi "Eve dönüş fırsatı kaçarsa Ruanda'ya döneriz!"
3 Ocak'ta Diyarbakır'da gerçekleşen bombalı saldırıdan sonra Hükümet'in hazırlamakta olduğu PKK'yı dağdan indirecek "eve dönüş" projesi daha da önem kazandı. Bölgeyi çok iyi tanıyan, DTP ve Kürt sorunuyla ilgili yazılar yazan ve Güney Afrika, Şili, Arjantin gibi ağır iç çatışma süreci geçirmiş ülkeler üzerine çalışmış anayasa hukuku uzmanı Prof. Mithat Sancar'a göre "eve dönüş" projesi hayati önem taşıyor. Bu fırsat değerlendirilmezse iç savaş tehlikesine dikkat çeken Sancar, üç kademeli çözüm önerisinin ayrıntılarını Yeni Aktüel'e anlattı. -PKK'ya yönelik askeri operasyon, genel başkanı tutuklu Demokratik Toplum Partisi'nin (DTP) siyasi anlamda sıkışması ve operasyona Batı'dan gelen destek! Üç ay öncesine nazaran taşlar yerinden oynadı. Bugünkü durumu nasıl görüyorsunuz? Bu sürecin 5 Kasım'daki Bush -Erdoğan görüşmesinden sonra yeni bir evreye girdiğini düşünüyorum. Operasyonların başlaması, Kuzey Irak ve Irak yönetimleriyle dolaylı da olsa görüşmelerin yapılıyor olması, ABD'nin bu işin içinde biraz daha fazla rol üstlendiğini gösteriyor. Aslında yeni bir aşamanın eşiğindeyiz. Hükümet hem operasyonları sürdürecek gibi, hem de sadece operasyonlarla bu işi halletmek gibi bir darlık içinde değilmiş mesajı veriyor. Bu açıdan, operasyonların yapılması kamuoyunun belli ölçüde yatıştırılması açısından başka açılımlara da elverişli bir zemin sunuyor. Önemli olan, acaba hükümetin ve devletin diğer birimlerinin, mesela Genelkurmay'ın, ana hatları üzerinde uzlaştıkları daha uzun vadeli bir plan var mı? - Sizce AKP'nin böyle bir planı var mıydı? Aslında AKP'nin ilk iktidar döneminde de yerleşik devlet politikalarından farklı bir şeyler yapmak niyetinde olduğuna dair girişimler vardı. Başbakan Erdoğan'ın Diyarbakır konuşması bence tarihi bir konuşmaydı, aydınlarla yapılan görüşmede de çok önemli mesajları oldu. Böyle bir niyetin olduğu kesin! Ancak bu niyetin kapsamlı bir proje olarak hiçbir dönemde olgunlaştırılmadığı kanaatindeyim. Ama AKP pek çok konuda çok sağlam ve net bir projeyle hareket etmiyor. Ekonomik konular dışında AB, Kıbrıs, 301 gibi yerleşik devlet politikasından ayrılma mesajı verdikleri her yerde bir süre sonra geri çekiliyor ya da başka bir dil tutturuyorlar. Burada en büyük eksiklik, kapsamlı proje yokluğu! Kürt sorunu Türkiye'nin bütün sorunlarının gelip düğümlendiği bir noktadır. İç değil dış faktörler de çok belirleyici olduğundan bu kadar faktörü birarada iyi hesaplamadan, kısa vadeli adımlar atıldığında, bunların diğer aktörlerce, PKK veya K. Irak'taki oluşum tarafından boşa çıkarılması, ABD'nin başka hesapları dolayısıyla boşlukta kalması ihtimali yüksektir. "Silahsızlandırma, ABD'de fısıldanmış olabilir!" -Ancak yeni bir durumla karşı karşıyayız değil mi? Elbette! Çok önemli bir yenilik var. Başbakan ABD gezisi sonrası "silahsızlandırma" diye bir terim kullandı, bunun üzerinde ısrarla duruyorum. Tesadüfen kullanılmadığını düşünüyorum. İncelediğim uluslararası deneyimler çerçevesinde bu, anlamı, çağrışımları oldukça fazla işlenmiş bir terimdir. O gezide, ya ABD yönetimi ya da oradaki düşünce kuruluşları tarafından fısıldanmış ya da açıkça gündeme getirilmiş bir terim benceÖnemli, çünkü şimdiye kadar yapılanlardan çok farklı bir yöne işaret ediyor. Silahsızlandırma; teslim olma, pişmanlık, muhbirlik veya afla aynı anlama gelmiyor. Bu tarz düzenlemelerin hepsinde aslında tek taraflı bir girişim var. Bunlar doğrudan örgüte değil, örgüt içindeki çeşitli kademelerde yer alan militanlara yönelik. Geçmişte buna ilişkin pek çok düzenleme yapıldı; zaten 221. madde mevcut, bunlar denendi, sonuç alınamadı. Son yapılan düzenlemede, cezaevlerindekiler bile yararlanmak için başvurmadı. Ancak silahsızlandırma, tek tek örgütten insanların koparılmasına yönelik değil, örgütün bir bütün olarak işin içine sokulmasına yönelik bir projedir. Silahsızlandırma, o örgütün bütünüyle silahlı bir örgüt olmaktan vazgeçmesini hedefler, örgütün silahları bırakmasını sağlayacak şartların yaratılması önceliklidir. Türkiye'de Kürt sorununun bu kadar kangren hale gelmesinin temel nedenlerinin başında şiddet, yani PKK'nın varlığı ve kullandığı yöntemler geliyor. Sadece PKK, terör, şiddet tartışılıyor; Kürt sorununun özüne inilemiyor. O duvarı kaldırmak için de, yeni bir şey denemek gerekiyor. "Silahsızlandırma" bu anlamda kilit kavram. Her ne kadar Başbakan Erdoğan bunu daha sonra tekrar kullanmadıysa da - Silahsızlandırma kavramını biraz açabilir misiniz? Burada örgütü muhatap almak, örgütle masaya oturmak gerekmiyor. Silahsızlandırma çoklu etkileşimi, bu da bir devletin önemli bir rol üstlenmesini gerektirir. Birincil aktör olan devletin örgütün silah bırakmasını teşvik edecek şartları yaratmaya yönelik sorumluluğu vardır. Hiç kuşkusuz örgüt de burada bir aktör. Her türlü şiddet yöntemini kullanmakta kararlı olduğunu ilan etmiş bir örgüte karşı bu tür yöntemlerin işlemesi ya çok zordur ya da fazla zaman alır. Oysa samimi ya da değil, PKK'nın bugüne kadar çok çeşitli vesilelerle silah bırakmak istediğine dair açıklamaları var. Üçüncü faktör de, güçlü bir kamuoyu desteği! Şu anda böyle kapsamlı bir projeye tepki geleceğini hissettiren bir görüntü var ama bunun aldatıcı olduğunu düşünüyorum. Türkiye'de özgür konuşma ve samimi bir çözüm niyetini yansıtan bir ortam yaratılırsa, hem Türk hem Kürt kesiminde çok geniş çevreler bu çatışmaların bitmesine destek verecektir. Çünkü herkesin çok fazla acısı var. Bu acıyı yaşayan insanların, bu acıyı somut olarak kendi yaşamlarında hissetmemiş olanlara göre çok daha vakur davranacağına inanıyorum. Bu, pek çok başka ülkede; Şili'de, Arjantin'de, Güney Afrika'da böyle oldu. |
|
||||||||||||
|
|||||||||||||||
|
|||||||||||||||
|
|||||||||||||||
|
|||||||||||||||
|
|||||||||||||||
| Her hafta | Türkiye | Dünya | Toplum | Kültür Sanat | Yazarlar | Künye / İletişim | Bize ulaşın | |||
|
|||
|
SEMİN GÜMÜŞEL /
