| |
|
 |
Dünyanın Tanık Olduğu İlk Lâle Krizinden, Abd Kaynaklı Küresel Finans Krizine…
"Krizin Çaresi Reform"
ABD'den kaynaklanan mali krizin ateşi dünyayı sarıyor. Ünlü bankalar batıyor, borsalar düşüyor. Trilyon dolarlık kurtarma paketleri açıklanıyor. Krizin etkileri Türk ekonomisine de yansıyor. Birçok kalemde ihracat düştü. Krize karşı sosyal taraflar hükümetle masaya oturdu. Yeni Aktüel'in görüştüğü uzmanlar da büyümenin düşeceği, işsizliğin artacağı, yeni sosyal sıkıntılar olacağı tahmininde bulunuyor. Uzmanlar, reformlara yeniden hız verilmesi ve güven ortamının yaratılmasıyla Türkiye'nin giderek yaklaşan krizi daha az hasarla atlatabileceğini vurguluyor.
Dünyanın ilk krizi lâle soğanları yüzünden çıkmış. Hollandalılar Osmanlı'dan götürdükleri lâleleri 1593'
ten itibaren üretmeye başlamış. Bunun için borsa kurulmuş. Nadir bir lâle olan "Semper Augustus"un fiyatı 1637'de 5500 florine ulaşmış. Bununla Amsterdam'da bir ev veya 50 dönümlük bir tarla almak mümkünmüş. Ama yine aynı yıl, borsada alım lâle soğanı üretimini aşınca, lâle piyasası çökmüş. Sonunda, borsada oynayan binlerce Hollandalı ve Avrupalı iflas etmiş... Şimdi ise milyonlar, ABD'den kaynaklanan finansal krizin ateşiyle yanıyor. ABD'de vadeli emlak finansmanı piyasasının (mortgage) çöküşü, ABD ve Avrupa ülkelerinde kimi dev finans kuruluşlarını batırdı. Dünya borsalarıyla beraber İMKB de inişe geçti. Şimdi mali kriz yaşayan ülkeler, finans piyasasını kurtarmak ve mali krizin reel sektöre daha fazla zarar vermemesi için yüz milyarlarca dolarlık kurtarma paketleri açıklıyor.
Avrupa Komisyonu, küresel kriz nedeniyle 2009'da Almanya ve Fransa'da ekonomik büyümenin duracağı, İngiltere'nin durgunluğa gireceği, euro bölgesinin sadece yüzde 0,1 oranında büyüyebileceği tahmininde bulundu.
2001 krizinde uygulanan Güçlü Ekonomiye Geçiş programıyla Türk finans sektörü, bugün dünyadaki rakiplerinden daha güçlü hale geldi. Küresel krizden beri Türkiye'de hiçbir banka batmadı. Belki de Türk bankacılığının güçlenmesinin verdiği güvenle, hükümet üyeleri, ilk başlarda, küresel krizi pek dikkate alır bir tavır içinde değildi. Başbakan Recep Tayyip Erdoğan, "Bu küresel kriz de inşallah bizi teğet geçecek", Maliye Bakanı Kemal Unakıtan, "Yangın olmayan yere su sıkacak değiliz" demiş, ekonomiden sorumlu diğer bakanlar "Etkileniriz ama çok fazla değil" demişti. Ama, hükümet kurların yükselmesi, borsanın düşmesi ve küresel krizin kendini iyice hissettirmesi karşısında daha ciddi bir tutum içine girdi. İş dünyasının Uluslararası Para Fonu (IMF) ile anlaşma yapılması talebine, önce, "IMF ümüğümüzü sıkmasın" diyen Başbakan, şimdi anlaşma sinyalleri veriyor. Devlet Bakanı Mehmet Şimşek de, İstanbul'da yapılan Dünya Ekonomik Forumu'nda, IMF ile çıpa niteliği taşıyacak bir ihtiyati stand-by anlaşmasına "yapıcı bir yaklaşımları" olduğunu açıkladı. Küresel krizin Türkiye'yi finans ve ticaret kanalıyla etkilemeye başladığını belirten Devlet Bakanı Nazım Ekren, 2009 yılı bütçesi ve makro ekonomik hedeflerini hazırlarken kriz yokmuş gibi davranmadıklarını söyledi. Kriz yaşayan Batılı ülkelerde mevduata verilen garantinin arttırılması üzerine Bakanlar Kurulu da, 50 bin YTL olan mevduat güvencesini, iki yıl süreyle arttırma ve kapsamını belirleme yoluna gitti. BDDK, bir ihtiyat tedbiri olarak, bankalardan bu yılki kâr paylarını dağıtmamalarını istedi. Başbakan Erdoğan başkanlığında, küresel krize karşı önlemler konusunda yapılan Ekonomi Koordinasyon Kurulu toplantısına katılan işçi, işveren ve sivil toplum örgütleri önerilerini sundu. Önerilerde çalışanlarda gelir vergisi oranının 5 puan indirilmesi, devletin krize dönük sosyal sorumluluk alması, TSK'nın yeniden yapılandırılması, emek ve demokrasi programının hazırlanması, IMF ile pazarlığın sona erdirilmesi, reel üretimi teşvik, emeğin korunması, iş güvencesi gibi öneriler yer aldı.
| Haberin devamını Yeni Aktüel dergisinin 174. sayısında bulabilirsiniz! |  |
|
|
|
Necla Bayraktar / necla.bayraktar@aktuel.com.tr sabit Yürürdurmaz /
